Συνομιλίες με τον κ. Κόυνερ

Περίληψη

Τα βήματα του Μ. τον οδηγούν έξω από την οικία του κ. Κόυνερ, ο οποίος ως κύριος Κ. πλέον, ξυπνά ύστερα από έναν μακρύ και επίπονο λήθαργο δεκαετιών… Και ο θρυλικός ήρωας του Μπέρτολτ Μπρεχτ (του φτωχού Μπ. Μπ. από τον Μέλανα ∆ρυμό) ζωντανεύει ξανά για να φιλοσοφήσει με έναν καινούργιο φίλο και σύγχρονο μαθητή του, τον Μ., ο οποίος έχει την ίδια βαριά καταδίκη με εκείνον: σκέφτεται διαρκώς και φωναχτά.

O Ανδρέας-Μάριος Σουσουρής επιστρέφει με μια συγγραφική πρόταση τόσο ενδιαφέρουσα, όσο και πρωτότυπη. Μετά από σχεδόν επτά δεκαετίες, επιχειρεί να ανοίξει έναν νέο διάλογο με τον κύριο Κόυνερ, δηλαδή τον υποδειγματικό λογοτεχνικό ήρωα του Μπέρτολτ Μπρεχτ από τις θρυλικές «Ιστορίες του κυρίου Κόυνερ» (Geschichten vom Herrn Keuner) που δεν κυκλοφόρησαν εξαρχής ως ενιαίο βιβλίο, καθώς ο Μπρεχτ τις έγραφε αποσπασματικά για σχεδόν τρεις δεκαετίες (1927–1956). Μόνο που αυτή τη φορά, ο κύριος Κ. έχει για συνομιλητή του, έναν ενθουσιώδη μαθητή, τον Μ., που ως φαίνεται έχει μεγάλη όρεξη για μπόλικους στοχασμούς, καθώς όπως και οι δύο παραδέχονται ειλικρινά: «Έτσι ή αλλιώς συλλογιζόμαστε μόνιμα και από διάλογο να φαν και οι κότες».

Το επαναστατικό παρελθόν του κυρίου Κ. γίνεται μια γόνιμη βάση για ενενήντα «πυκνές» συζητήσεις-στοχασμούς. Από τις σύντομες στιχομυθίες τους, από μια σειρά ανέκδοτα, αφορισμούς και διαλόγους, που υφαίνονται άλλοτε με άκρως σαρκαστική διάθεση και σκεπτικισμό και άλλοτε με την αμόλυντη ματιά και ευαισθησία ενός μικρού παιδιού, ο Σουσουρής καταφέρνει να αποδομήσει εκ νέου τον θεσμό της εξουσίας, να ασκήσει εκ νέου κριτική στις κοινωνικές συμβάσεις, τη γραφειοκρατία, τη θρησκεία και να αποδώσει τα του Καίσαρος τω Καίσαρι στον καπιταλισμό, τον εθνικισμό, τη μισαλλοδοξία, τον ωχαδερφισμό, τον μικροαστισμό…

Ο κύριος Κόινερ, που θεωρείται το λογοτεχνικό alter ego του Μπέρτολτ Μπρεχτ, ο «Σκεπτόμενος Άνθρωπος» (der Denkende), όπως  ίδιος ο Μπρεχτ τον αποκαλούσε συχνά, αυτός ο πολλές φορές στριφνός ανθρωπάκος που χρησιμοποιεί τη λογική και τον σκεπτικισμό του απλά και μόνο για να επιβιώσει στην καθημερινότητά του, δεν είναι ένα απόμακρο ακαδημαϊκό και ξεπερασμένο λογοτεχνικό «υποκείμενο», αλλά μια ζωντανή και άκρως γοητευτική λογοτεχνική ύπαρξη-επινόηση. Πού ξυπνά αναπάντεχα από τις κιτρινισμένες σελίδες για να ανοίξει έναν καινούργιο διάλογο μαζί μας, παρέα με τον φίλο του τον Μ.

Μάλιστα, αν δεχτούμε την αξίωση πως «η υπέρτατη υποχρέωση ενός στοχαστή είναι η επίπονη κι ανυποχώρητη μελέτη της ουτοπίας», όπως παρατηρεί ο κύριος Κ. ποτίζοντας τη γλάστρα της απέραντης ήττας του, τότε σίγουρα θα βρούμε 89+1 λόγους να διαβάσουμε τις εν λόγω συνομιλίες. Το πιθανό κέρδος μας από την ανάγνωσή τους είναι πως αποτελούν ένα είδος προσφυγής στην πυξίδα, στον εξάντα. Σ’ ένα εργαλείο, πιο απλά, που θα μας βοηθήσει να ερμηνεύσουμε τα αδιέξοδα στα οποία μας οδήγησαν οι κακές επιλογές του παρελθόντος, έτσι ώστε, ίσως σήμερα, να μπορούμε να εντοπίζουμε εγκαίρως τα αδιέξοδα στα οποία μας οδηγούν οι κακές επιλογές του παρόντος.

Ο Ανδρέας Μάριος Σουσουρής γεννήθηκε το 1981 στον Βόλο. Σπούδασε σενάριο και σκηνοθεσία στη Θεσσαλονίκη, όπου και ζει. Από τις εκδόσεις μας κυκλοφορούν τρία ακόμη βιβλία του: Ιστορίες του χαράματος (μικρά πεζά σε δύο τόμους) και Φθηνό νουάρ τσέπης.